Neye çağırdı, neyle mücadele etti?
Görevi hakkıyla yerine getirmek, sabır ve doğrulukta sebat etmek.
Hz. Zülkifl hakkında Kur’an’ın verdiği bilgi sınırlıdır. İsmâil ve İdrîs ile birlikte sabredenlerden, Allah’ın rahmetine kabul edilenlerden ve seçkin iyi kullardan biri olarak anılır. Bu nedenle kapsamlılık, bilinmeyen yerleri hikâyelerle doldurmak değil; bilginin sınırını dürüstçe göstermekle sağlanmalıdır.
Dönemi, imtihanları ve dönüm noktaları
Adının anlamı ve görevi
“Zülkifl” ifadesi bir pay veya sorumluluk sahibi anlamında yorumlanmıştır. Belirli bir görevi üstlenip yerine getirdiğine dair açıklamalar yapılır; fakat Kur’an bu görevin ne olduğunu anlatmaz. Çoğunluk onu peygamber kabul ederken farklı değerlendirmeler de vardır.
Sabırla öne çıkan kimlik
Enbiyâ sûresinde sabır vasfıyla anılması, görev ayrıntısından önce ahlâkî istikrarını öne çıkarır. Sâd sûresinde “seçkin ve hayırlı” kullar arasında sayılması da onun Allah katındaki değerini bildirir.
Sessiz biyografinin dersi
Zülkifl’in kıssası, bir insanın değerli olması için hayatının bütün ayrıntılarının bilinmesi gerekmediğini gösterir. Kur’an bazen uzun olaylar yerine iki temel vasıfla kalıcı örnek oluşturur: sabır ve iyilik.
Olayların sırası
Kur’an’da İsmâil ve İdrîs ile birlikte sabreden, iyi ve seçkin kullardan biri olarak anılır.
Peygamber olduğu İslam âlimlerinin çoğunluğunca kabul edilir; hayat olayları ayrıntılı anlatılmamıştır.
Bu olaylar yalnız geçmişi anlatmak için değil; vahyin insan, aile ve toplum hayatında karşılaştığı imtihanları ve verilen ahlâkî cevapları göstermek için aktarılır.
Ailesi kıssanın neresinde?
Ailesi, kavmi ve yaşadığı dönem hakkında Kur’an’da bilgi yoktur. Eyyûb’un oğlu olduğu yönündeki rivayet kesin değildir.
Allah’ın izniyle gerçekleşen işaretler
Kendisine ait belirli bir mucize Kur’an’da zikredilmez. Hakkındaki görev ve kefalet hikâyeleri sonraki rivayetlerde yer alır.
Kur’an bu hayatın hangi yönünü öne çıkarır?
Enbiyâ 21/85-86 ile Sâd 38/48 onun hakkında temel ve güvenilir iki metindir. Bu ayetlerin dışındaki uzun anlatılar ihtiyatla değerlendirilmelidir.
Vefatı hakkında ne biliyoruz?
Doğumu, ölümü, mezarı ve yaşadığı coğrafya kesin olarak bilinmez. Farklı ülkelerde ona nispet edilen makamlar tarihî kesinlik taşımaz.
Eyyûb’un oğlu olduğu, belirli bir hükümdara vekâlet ettiği veya belli bir şehirde yattığı yolundaki anlatılar kesin değildir.
Hayatından çıkarılacak temel dersler
İnsan bazen gösterişli başarılarla değil, üstlendiği sorumluluğu sabır ve iyilikle tamamlamasıyla anılır.